Jan Neruda
Romance o Karlu IV.

Král Karel s Buškem z Velhartic 
teď zasedli si k dubovému stolu -
ti dva už pili mnohou číši spolu 
a zapěli si z plných plic.
"Nuž dej sem zlaté číše, páže,
a nalej vína – dolej výš -
dnes, pane Bušku, čehos zvíš!"
král Karel vesel káže.
 	
"Zde po tom víně, Bušku, slyš,
domácí slunce naše vloni hrálo -
toť první víno, které v Čechách zrálo -
aj tedy vzhůru, pijme již!"
A pili – král však náhle prsknul – 
"To že je víno? tenhle kvas?
Vždyť křiví ústa, láme vaz!"
a zlostně rukou mrsknul.

"Eh – vezu révu z Burgund sem,"
král dál a dál si v zlosti svojí vede,
"a takovouhle peluň mně z ní svede
ta velebená česká zem!
Jsem přesvědčen, když broskve vsadím,
že sčesám trpké trnky z nich, 
a chceš-li klidit pustý smích,
zde růže sázet radím!

Však jaká země – taký lid!
Vás kdyby učit chtěli všichni svatí,
zda všimnou si jich Češi paličatí -
buď svatý rád, když není bit!
Jak bych zde mlátil otep slámy!
Nechť chci co chci, za krátký čas 
se všechno jinak zvrtne zas -
mám já to bídu s vámi!" 

Přec zase číši k ústům zdvih
a napiv se své velké dobré oči
teď kradmo přes stůl po soudruhu točí,
ten však je jako pěna tich.
Jen – aby marně nezahálel -
pan Bušek máčel zub a pysk
a víno ku půnebí tisk 
a po jazyku válel. 

"Ba je to bída," děl zas král 
a rychle zavdal sobě vína znovu,
tak rychle, jak by bránil zlému slovu;
však kolem úst již úsměv hrál.
"Mám žízní umřít? – Na mou víru,

Jan Neruda (1834-1891)
Romanco pri Karolo la Kvara

Ĉe kverka tablo reĝ‘ Karol‘
kun Bušek z Velhartic nun lokojn prenis; 
jam ofte ili kone trinkfestenis
kantante laŭ plezura vol‘.
“Pokalojn orajn! — Verŝu plene!‘
la reĝ‘ ordonas al paĝi ‘
Nun, Bušek, ion spertos Vi!“
li diras ĝojmiene.

“Jen, Bušek, la unua vin‘, 
kiun ĉe ni kulturi mi sukcesis;
ĝin antaŭ jar‘  ĉi-landa sun karesis!“ 
Subite, gustuminte ĝin, 
kraĉetas li. “Ho ve ĝi estas 
ne vin‘, sed buŝkurbiga feĉ‘!
Ĝi nukon mian rompos eĉ!‘ — 
kaj li kolere gestas.

“Eh! - el burgunda vinober‘,“
la reĝo ekscitite plu murmuras,
“ĉi tian vermutaĵon elkulturas
la adorata Ĉeĥa ter‘!
Pri persikarbo mi ne miros,
prunelojn se produktos ĝi;
plantante rozojn tie ĉi,
nur mokon mi akiros...

Kaj kia lando, tia gent‘!
Jes, ĉiu Ĉeĥo estas obstinulo:
li pagus eĉ predikon de sanktulo
per bato – aŭ per malatent‘.
Jen kvazaŭ draŝ‘ de pajla fasko;
nur tion sperti, ke sen ĉes‘
min persekutas malsukces‘ –
kiel ĉagrena tasko!“

La reĝo tamen post moment‘
retrinkis. Lia milda okulparo
kaŝeme turnas sin al la najbaro – 
sed tiu restas en silent‘ ;
nur – por ne teni sin senmove – 
li trempas lipojn en la vin‘,
al la palato premas ĝin,
sur lang‘ ĝin rulas prove.

La reĝ‘ ripetas: „Jen ĉagren‘...“ – 
sed li rapide novan gluton faras
kaj sian pluan plendon tiel baras;
sed sereniĝas la mien‘.
„Pokal‘ malplenas! Ha, terure!

,
Tys oslep, páže, nevidíš?
že přede mnou je prázdná číš? -
A dej mi dobrou míru! 

Pij, Bušku – již se nazarmuť -
a poslyš, co Ti král Tvůj moudrý praví:
můj jazyk je jak známo vybíravý -
a našel již v tom víně chuť.
Víš – zkoumat třeba, Bušku milý,
to víno má svůj zvláštní ráz,
zprv trpké, ale milé zas -
my, myslím, se už vpili! 

"Nu vidíš, králi: tak náš lid!
Má duši zvláštní – trochu drsná zdá se
- však kvete po svém, v osobité kráse -
teď přerušil svůj náhle klid
hned rozveselen Velhartice
- "ach přibliž k tomu lidu hled
a přitiskneš svůj k němu ret 
a neodtrhneš více!"

Ĉu pro soifo mortu mi?
Ne estu blinda do, paĝi‘,
kaj verŝu bonmezure!

Nu, Bušek, ne malĝoju plu!
Jen kion diras via reĝ‘ prudenta:
nun mia lango, certe subtilsenta,
ĉi vivon taksas jam kun ĝu‘.
La juĝo devas esti justa!
Ĝi estas vin‘ de stranga spec‘:
maldolĉon sekvas agrablec‘ – 
ni trovas ĝin bongusta.“

„Simile, reĝo, nia gent‘:
malmilda ŝajnas ĝi kaj iom stranga,
sed ĝin ornamas ĉarmo siaranga,“
sin liberigis de l‘ silent‘
sinjoro Bušek tre volonte.
„Ĉi genton fidu; baldaŭ ĝin
alpremos vi al via sin‘
ne plu ĝin forpuŝante!“

el la ĉeĥa originalo
tradukis Miloš Lukáš

spegulforme ciferecigis
Pavla kaj Edita Dvořáková